نکته های فارسی ششم در کلاس های تابستان: ازدوشنبه 12 / 4 / 96 تا چهار شنبه 18 / 5 / 96 ادامه دارد(سیزده جلسه)

تعرفه تبلیغات در سایت
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس

جستجوگر

یافته ها در جستجو

    امکانات وب

    پر مخاطب ها

    برچسب ها

    جمله: واژه یا مجموعه ای از واژگان است که پیامی را از یک شخص به دیگران می رساند.

    چه موقع از جمله استفاده می شود ؟هنگام سخن گفتن یا نوشتن، برای انتقال پیام به شنونده یا خواننده

    انواع جمله از نظر پیام  و مفهوم یا شیوه ی بیان: 

     1ـ خبری: خبری را به ما می رساند.[علامت این نوع جمله (.) می باشد]

    2ـ امری: کاری را درخواست می کند.[علامت این نوع جمله (.) می باشد]

    3ـ پرسشی: سؤالی را مطرح می کند.[علامت این نوع جمله (؟) می باشد]

    4ـ عاطفی:عواطف انسان مثل: تعجّب، تأسف، آرزو، دعا، نفرین و...را بیان می کند.[علامت این نوع جمله (!)]

    *جمله هایی که به وسیله ی آن ها برای کسی دعا می کنیم«جمله ی دعایی» نامیده می شوند.

     فعل جملات «دعایی»، معمولاً «باد، مَباد، مَبادا، بادا» می باشد و این جملات جزء «جملات عاطفی» هستند.

    شبه جمله: به آن دسته از جملاتی که دارای اجزای کاملی نیستندولی مفهومی همچون مفهوم جمله را می رسانند 

    «شبه جمله» می گویند.  

    * انواع شبه جمله: 1)ندا و منادا 2) اصوات 3)عبارت های کوتاه بی فعل                                                                                                                                             

    1) ندا و منادا: به واژه ای که مورد ندا قرارمی گیرد،منادا می گویند؛ مانند: ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم(خیام)

                                                                                                           حرف ندا   منادا

    2) اصوات (جمع صوت): الف)گروهی از واژه ها برای بیان عواطف و احساسات، اظهار می شوند؛ مانند: آه، آخ، وای، بَه بَه، هیس، افسوس، درد، خوشا، دریغ، هان، زنهار، آفرین و ...

    ب)گروهی از واژه ها برای راندن و خواندن حیوانات به کار می روند؛ مانند: کیش، پیشت، چِخِ و ...

    3)عبارت های کوتاه بی فعل: گاهی اجزای یک جمله حذف می شود و گاهی از عبارتی کوتاه یک برداشت کامل می شود. مانند: سلام، خداحافظ، بله، صبح بخیر، ایست«یعنی در این مکان بایستید»

    نکته های مربوط به « شبه جمله »

    1ـ نشانه های ندا: نشانه هایی که با آن، کسی یا چیزی را صدامی زنیم؛مانند«آی، ای،  یا، ا». مانند:

    یا امام هشتم   = « یا »: حرف ندا و « امام هشتم»: منادا                                                                                                                                                                                 

    2ـ نشانه ی ندا «الف» بعد از منادا می آید؛ مانند این مصراع ازحافظ: 

    «حافظـا درکنج فقر وخلوت شب های تار»                                                                                                                                         منادا    نشانه ی ندا                       

    3ـ نمی توان برای ندا و منادا، نهاد و گزاره تعیین کرد.                 

    4ـ گاهی«منادا» حذف می شود و «نشانه ی ندا» به تنهایی در جمله می آید؛ مانند: ای همه هستی ز تو پیدا شده

    (ای[کسی که]همه ی هستی ز تو پیدا شده)در این صورت منادا، «کسی که» محذوف است.

    دستور زبان فارسی « نهاد و گزاره»  * در زبان فارسی جمله دارای دو قسمت اصلی است : 1ـ نهاد 2ـ گُزاره

     1ـ نهاد(صاحب خبر): واژه یا گروهی از واژه هاست که درباره ی آن خبر می دهیم؛ یعنی«صاحب خبر» است.

    نهاد اختیاری: در زبان فارسی، به نهادی که معمولاً در ابتدای جمله می آید، «نهاد اختیاری»می گویند.

    نهاد اجباری: در زبان فارسی، به نهادی که به انتهای فعل می چسبد، «نهاد اجباری»می گویند.

    (همان ضمیری که به انتهای فعل می چسبد تا صیغه ی(شخص)آن مشخص شود). مانند:

    من به مدرسه رفتم. «من» نهاد اختیاری و «ـَ م» در فعل رفتم، نهاد اجباری است.

    برایِ پیدا کردنِ نهاد به اوّل فعل، «چه چیزی ؟» یا «چه کسی؟» اضافه می کنیم و نهاد را به دست می آوریم؛ مانند:

    هوا سرد شد.       چه چیزی سرد شد ؟      هوا (نهاد)  *گروه نهادی: به «نهادی»که بیش از یک واژه باشد، گویند.

    پس ازواقعه ی عظیمِ انقلاب اسلامی،بسیاری از بنیاد هایِ فکری،فرهنگی و معیارهایِ ارزشی و اخلاقی،دگرگون شد.

                                                                                          گـــــروه  نـهـادی                          

    2ـ گُزاره: توضیح یا خبری است که درباره ی نهاد(صاحب خبر) داده می شود. مهمترین جزء گزاره، «فعل» است که

     معمولاً در پایان جمله می آید.مانند:  انقلاب،  کرامتِ انسانی را به افرادِ جامعه باز گرداند.                                                                                                        نهاد                         گُــــــزاره

    دستورزبان فارسی: «توضیحی درباره ی اجزای گزاره»

    1ـ مفعول: واژه ای که کار بر آن واقع می شود. مانند: کبوتر پرواز را دوست دارد. در این جمله پرواز «مفعول»است.

    در زبان فارسی معیار امروز، «را» نشانه ی مفعول است. هرگاه«را» بدون هیچ معنی باشد، نشانه ی مفعول می باشد.

    به طورِ کلی، «مفعول» به شکل هایِ زیر می آید:

    الف) من دانش آموز  را دیدم.(با نشانه ی « را ») دانش آموز: مفعول

    ب) من دانش آموزی دیدم.(با نشانه ی « ی ») دانش آموز: مفعول

    ج) من دانش آموزی  را دیدم. (با نشانه ی « را » و « ی ») دانش آموز: مفعول

    د) من  دانش آموز  دیدم.(بدونِ هیچ  نشانه ای) دانش آموز: مفعول

    راه شناختِ مفعول: به اوّل فعل، «چه چیز را ؟» یا «چه کس را ؟» اضافه می کنیم، اگر معنی بدهد، آن فعل نیاز به مفعول دارد و مفعول در جوابِ «چه چیز را ؟» یا «چه کس را ؟» می آید. مانند:

    زهرا درس را خواند.=  چه چیز را خواند ؟ =  درس را  =  درس : مفعول

    2ـ مُسنَد: صفت یا حالی است که آن را به نهاد نسبت می دهند و هر گاه فعل جمله «اسنادی»باشد،«مسند»داریم. مانند:هم نشینِ نیک ، بهتر از تنهایی  است.    * (به فعل هایی که مسند می پذیرد،فعلِ اسنادی(ربطی)می گویند.)

                      نهاد                  مسند          فعلِ اسنادی(ربطی)

    فعل هایِ اسنادی(ربطی) عبارتند از:«است،هست، نیست، بود، بُوَد، باشد، شد، شود،گشت، گردید»

    * اگر«شد» به معنی«رفت» به کار رود،«فعل اسنادی» نیست و نیاز به «مسند» ندارد(در قدیم فعلِ«شد» بیشتر به

    معنی«رفت»به کار می رفته)؛مانند:که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد(خواهد شد= خواهد رفت)

    * اگر فعل های«است،هست،بود» به معنی«وجود داشتن» به کار روند،«غیر اسنادی» هستند و «مسند»نمی پذیرند؛

     مانند: هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور

                          وجود ندارد       وجود ندارد

    * اگر فعل های«گردید و گشت»به معنی «چرخیدن» به کار رود، «غیر اسنادی» هستند و مسند نمی پذیرند؛ مانند:

      بس  بگردید  و  بگردد روزگار / دل به دنیا در نبندد هوشیار

          بچرخید     بچرخید

    * روشِ پیداکردنِ مُسند: به اوّل فعلِ اسنادی، واژه هایِ«چگونه؟»یا«چه طور؟» اضافه می کنیم و «مُسند»را به دست می آوریم؛ مانند: هوا سرد شد. هوا چگونه شد؟       سرد = مسند

    3ـ مُتَمّم : واژه ای که بعد ازحرف اضافه می آید«متمّم» نام دارد. مانند: او  به مدرسه رفت = مدرسه  = متمّم 

    برخی ازحروف اضافه: از،به،با،بر(به معنی روی و بالا)،برای،از برایِ،بهرِ(به معنیِ برای)،از بهرِ،در(به معنی داخل)،اندر،

    مانند،چون،چو(اگراین دوواژه به معنی مثل ومانند باشند)،تا (اگر همراه با کلمات پایان زمان و مکان باشد) و ...


    نکته های درس املای فارسی:

    1ـ مترادف(هم معنی): به واژگانی گویندکه از نظرِ نوشتن(املا) و خواندن(تلفّظ) با هم فرق دارند، امّا از نظرِ معنی

       با هم مشترک هستند.    

    * بعضی از واژه ها، دو یا چند مترادف دارند. مانند:       

    مَعاش=خرجِ زندگی،  

    کفافِ زندگی                            

    جَمال= زیبایی، قشنگی

    تند = سریع

    مُتَعالی =  بلندمرتبه

    عُطوفَت = مهربانی، دلسوزی

    جَلال= بزرگی، عزَّت

    تاریکی = ظُلمت

    رایگان = مُفت، مَجانی                      

    تلاش = کوشش، سَعی، جَهد            

    نور = روشنایی

    غوغا = هَیاهو

    شاد =خوش حال، مسرور                

    ناراحت = غمگین، اَفسُرده، دلتنگ   

    اَمَل= خواسته، آرزو، مُراد

    جامِه = لباس

    زندگی = حیات

    مَعصیت =گناه، سرکشی، عُصیان           

    عمل= کار

    آوا = صِدا

    غم = اندوه، ناراحتی                       

    طَریقَت = شیوه، رَوش، راه، طَریق

    علم = دانش، آگاهی

    پیدا = آشکار

    پنهان = نَهان، غِیب

    سعادَت = خوشبختی، 

     نیک بختی                 

    غُرور = خودپَسَندی

    عِیب = عار

    پارسا = پرهیزگار

     

      2ـ تَضاد(طِباق، مُتَّضاد، مُخالف): دو واژه از یک نظر یا دیدگاه با هم مخالف باشند.(بستگی به نظر گوینده یا شنونده دارد)         1ـ واژگانی: بیش تر در«وندها » به کار می رود. مانند: بی ادب و با ادب

                     2ـ عُرفی: در هر جامعه ای ممکن است عوض شود. مانند: مسلمان و کافر

       انواع      3ـ ذهنی(مفهومی): از نظر مفهوم با هم تضاد دارند. مانند: حق و دروغ

      تضاد        4ـ ادبی(اسطوره ای):مانند:آب و آتش،آتش و هوا

                     5ـ قُطری(جغرافیایی):مانند:شمال و جنوب، شرق و غرب

                     6ـ مُکَمِّل: از واضح ترین تضادها است.مانند: زن و مرد(هر دو انسان)، مثبت + و منفی (هر دو جهت)

                     7ـ نِسبی(مُدَرَّج) : اغلب صفت ها که «تر» و «ترین» می گیرند.مانند : سرد و گرم ، پیر و جوان

    استقلال  وابستگی،

    وابسته بودن

    راست رُوان کج رفتار                      

    شادی غم      

    ثَواب  گناه                      

    خار گُل

    محروم دارا، ثروتمند، غنی                  

    دانا  نادان، غافل

    فَقر ثروت                     

    خنده    گریه  

    روز  شب

     

      3ـ واژه های مُخَفَّف:گاهی شاعران به دلیل زیبایی و وزن شعر، واژه ها را به شکلِ کوتاه شده یا«مُخَفَّف»می آورند

    که به این واژه های کوتاه شده«مُخَفَّف»گویند.مانند:بیرون: برون/سِپَه: سپاه       *نمونه هایی از واژگان مخفّف:

    سَحرگَهان: سَحرگاهان

    گُهَر: گوهَر

    زِ :  از

    کز:که  از

    وَز: وَ    اَز

    گر: اگر        

    ار: اگر

    کاین: که این

    کِه: کوچک تر

    کَه: کاه

    کُه: کوه

    بُرون: بیرون

    گَه:  گاه

    بِه:  بهتر

    رَه: راه

    زین:  از  این

     

      4ـ واژه هایِ دو تلفّظی: در فارسی معیار و رایج، برخی واژه ها به دو شکل تلفّظ می شوند، به این گونه واژه ها،

    «واژه هایِ دو تَلَفُّظی»گویند.مانند : استُوار و استوارـ مهرَبان و مهربان ـ مُستَمَند و مُستمند ـ باغِبان و باغبان ـ پاسِبان و پاسبان ـ آسِمان و آسمان ـ آشِکار و آشکار ـ روزِگار و روزگار ـ یادِگار ویادگار ـ آموزِگار و آموزگار و ...

    نویسنده : بازدید : 9 تاريخ : چهارشنبه 21 تير 1396 ساعت: 11:14
    برچسب‌ها :

    آخرین مطالب

    خبرنامه

    عضویت

    نام کاربري :
    رمز عبور :